زياد مي‌شنوم که برخي ناآشنايان به علوم حديث به راحتي به احاديث انتقاد کرده و با طرح بعضي احتمالات همچون دروغ‌گويي بعضي روات و اشتباه برخي ديگر و … به دنبال بستن باب احاديث‌اند. ادر حالي که انسان وقتي به کتب رجال و فهرست و همچنين احاديث رجوع مي‌کند، تازه متوجه مي‌شود که چه دقت‌ها به خرج دادند و چه مرارت‌ها و سختي‌ها کشيدند و چه خون‌ها ريخته شد تا اين احاديث به اين صورت به دست ما برسد. بد نيست يک نمونه از اين دقت‌ها را ببينيد.

أحمد بن محمد بن عيسي از علماي قم و از بزرگان علم حديث مي‌گويد: در طلب حديث به کوفه رفتم. در آنجا حسن بن علي الوشاء را ملاقات کردم. از او خواستم تا کتاب علاء بن رزين و أبان بن عثمان را برايم بياورد.

هر دو کتاب را آورد.

گفتم: دوست دارم اجازه نقل روايات اين دو کتاب را به من بدهي.

گفت: چه عجله‌اي داري؟! هر دو را ببر. از روي آن بنويس و پس از آن بيا تا رواياتش را برايت بخوانم و اجازه نقل آن را به تو بدهم.

گفتم: از گردش روزگار در امان نيستم. [از اينجا به
بعد توضيح يکي از اساتيد] ممکن است قبل از شنيدن روايات اين دو کتاب از زبان تو، اجل من برسد و کسي آن را در وسائل من ببيند و گمان کند که اجازه نقل رواياتش را گرفته‌ام و احاديث آن را به نقل از من از وشاء نقل کند.

توضيح بيشتر اين که محدثين بزرگوار معتقد بودند که روايتي را مي‌توان به طريق معنعن (همين روش که در سند روايات کتب حديثي مي‌بينيد که نوشته‌اند: عن فلان عن فلان) نقل کرد که خود راوي آن را از راوي قبل از خود شنيده باشد. لذا اگر کسي کتابي را مثلاً در بازار يافت (مثل آن چه امروزه انجام مي‌دهيم) و خواست احاديثش را نقل کند، نمي‌تواند آن را به اين طريق نقل کند.

با گذشت چند روز از عيد سعيد فطر، هنوز هم بحث از رؤيت هلال ماه شوال مطرح است. مسأله‌اي کاملاً فقهي و تخصصي، همچون بسياري مسائل ديگر به حکم «سياست ما عين ديانت ماست»، رنگ و بوي سياست به خود گرفته است و هر کسي به خود اجازه اظهار نظر در مورد آن داده است. برخي تا آن جا پيش رفته‌اند که صريحاً حکم به فسق برخي از مراجع عظام داده‌اند و حتي خلفاي سه گانه اهل سنت را بر فقهاي ـ به اعتقاد خودشان ـ سبز ترجيح داده‌اند.

لازم ديدم نکاتي در اين زمينه بنويسم، شايد کمکي به فهم مسأله کرد.

يکم: رؤيت هلال از موضوعات شرعي است و نه احکام و شأن فقيه بيان حکم است و تشخيص او در مورد موضوعات الزامي براي مقلد ايجاد نمي‌کند. به عنوان مثال، فقيه مي‌گويد: شرب مسکر حرام است، اما تشخيص اين که چه چيز مسکر است، ديگر با فقيه نيست و حتي اگر فقيه در اين زمينه نظري داد که مثلاً فلان مايع مسکر است، مقلد ملزم به اجتناب از آن نيست، مگر آن که از گفته فقيه به اطمينان برسد که در اين صورت، بايد از آن مايع اجتناب کند؛ همچنان که اگر از راه‌هاي متعارف ديگر نيز به اطمينان برسد، همين حکم را دارد. پس در اين صورت هم گفته فقيه موضوعيتي ندارد.

اما با اين حال، در مورد رؤيت هلال مسأله کمي متفاوت است. در مورد اثبات آغاز يک ماه، بايد به مقدماتي نيز توجه کرد که جزء احکام بوده و مقلد چاره‌اي جز تقليد ندارد.

به عنوان مثال، آيا رؤيت هلال در در شهري چون ايلام براي ساکنين در تهران و مشهد کفايت مي‌کند؟

روشن است که پاسخ اين سؤال را بايد از فقيه پرسيد؛ چون در زمره احکام است نه موضوعات. و فقهاء عظام نيز در پاسخ به اين سؤال با يکديگر اختلاف دارند. به عنوان مثال، فقيه بزرگي چون حضرت آيت الله شبيري مي‌فرمايد: «اگر در شهري اول ماه ثابت شود، براي مردم شهر ديگر فايده ندارد، مگر آن دو شهر به هم نزديک باشند يا انسان بداند افق آنها يکي است يا در شرق ثابت شود.» (مسأله 1744 رساله توضيح المسائل)

همچنين، آيا رؤيت با ابزارهاي نجومي چون تلسکوپ کافي است يا خير؟

و سؤال سوم در مورد اعتبار شهادت شهود در اين مسأله است. آيا شهادت يک عادل از نظر شرعي معتبر است يا شهادت دو عادل ولو مقلد گمان (نه اطمينان) بر خلاف آن داشته باشد يا اين که لازم است مقلد از گفته شاهدان به اطمينان برسد؟

دوم: برخي از فقهاء بر اين باورند که يکي از راه‌هاي ثبوت هلال، حکم حاکم شرع است.

اولاً توجه کنيد که فرموده‌اند: «حکم». مراد از حکم در اين جا اصطلاح اهل منطق نيست که به هر قول مرکب تامي حکم گويند. بلکه حکم در اينجا اصطلاح خاصي است و نياز صيغه خاص و انشاء دارد و صرف اين که فقيهي بگويد براي من ثابت شد که فلان روز اول ماه است يا ثابت نشد، حکم به شمار نمي‌رود.

ثانياً در حاکم شرع اموري معتبر است و چه بسا براي کسي ثبوت آن امور در فردي احراز نشود. چطور مي‌توان از او انتظار داشت حکم آن حاکم را بپذيرد؟!

نقل مي‌کنند که شيخ انصاري به سادگي به کسي اجازه اجتهاد نمي‌داد. طلبه‌اي از فقيه ديگري اجازه اجتهاد گرفت و آن را به شيخ داد تا شايد به احترام امضاي آن فقيه، پاي برگه را امضاء کند. شيخ نيز زير برگه نوشت: «انما الکلام في المجيز».

ثالثاً خود اين مسأله از همان اموري است که هر مقلدي بايد به مرجع خود رجوع کند. چطور مقلد مرجعي چون آيت الله سيستاني که ثبوت اول ماه را با حکم حاکم نمي‌پذيرد، مي‌تواند به حکم مرجع ديگري اکتفاء کند؟!

سوم: منجمين از چند روز قبل از عيد اعلام کردند که در شام شنبه رؤيت هلال بسيار مشکل است و در مرز رؤيت‌پذيري و رؤيت‌ناپذيري قرار دارد. با اين حال نمي‌دانم چرا عده‌اي اصرار دارند عدم احراز رؤيت نزد عده‌اي از مراجع را به مسائل سياسي و رنگ سيز و … ربط دهند؟! ظاهراً همه چيز ما به سياست مربوط است و متأسفانه سياست‌مان به هيچ.

ماده 188 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری

محاکمات دادگاه علنی است به استثنای موارد زیر به تشخیص دادگاه:

1. اعمال منافی عفت و جرایمی که بر خلاف اخلاق حسنه است.

2. امور خانوادگی یا دعاوی خصوصی به درخواست طرفین.

3. علنی بودن محاکمه مخل امنیت یا احساسات مذهبی باشد.

تبصره 1 (اصلاحی 1385): منظور از علنی بودن محاکمه، عدم ایجاد مانع جهت حضور افراد در جلسات رسیدگی است. خبرنگاران رسانه‌ها می‌توانند با حضور در دادگاه از جریان رسیدگی گزارش مکتوب تهیه کرده و بدون ذکر نام یا مشخصاتی که معرف هویت فردی یا موقعیت اداری و اجتماعی شاکی و مشتکی عنه باشد، منتشر نمایند. تخلف از حکم قسمت اخیر این تبصره در حکم افترا است.

در مورد بازداشت‌ها و بازجويي‌هاي اخير از جهات مختلف مي‌توان صحبت کرد، اما من فقط به يک چيز فکر مي‌کنم؛ به اين که دير يا زود اين‌ها آزاد مي‌شوند. بعد از آزادي، اگر منِ نوعي حرفي از اسلام و زيبايي‌هايش زدم، چه برخوردي با من خواهند داشت؟! آيا در اين مدت، از رأفت و رحمت اسلام چيزي ديده‌اند که به سخره‌ام نگيرند؟! سران‌شان را نمي‌گويم، منظورم همين نوجوان و جوان‌هايي است که بعضاً تازه به بلوغ اجتماعي رسيده‌اند و حق رأي يافته‌اند و به هر دليل بازداشت شده‌اند. به خدا اين‌ها نه مجرم بالفطره‌اند و نه مجرم به عادت. نمي‌گويم مجرمين‌شان مجازات نشوند، حرفم اين است که بعضي‌شان را بهتر از اين مي‌توان مجازات کرد که نه سيخ بسوزد و نه کباب. همين.

********

چیز به درد بخوری اگه داشته باشم، میذارم اینجا.

من هر چی به نوع رابطه احمدی نژاد و مشایی نگاه می کنم، فقط و فقط یک احتمال به ذهنم می رسه و اون هم این که این دو نفر تو جوونی شون با هم یه جایی مثلا کنار سواحل رامسر رفته ان و محمود مرتکب خبطی از نوع حادش شده و اسی هم ازش عکس گرفته و حالا حالاها مجبوره بهش باج بده.

اول: سلام.

دوم: تابستون رو در کنار طلاب مدرسه علمیه علوی قم در دلیجان میگذرونم. تابستونی متفاوت با بقیه تابستونهای عمرم. روزی چهار ساعت باهاشون کلاس دارم و بقیه ش هم عشق و حال: فوتسال، والیبال، شنا، اردو، شب نشینی های طلبگی. خلاصه نگران من نباشید. خسیس هم نیستیم. اگه حال داشتین پاشین بیاین. جا هست.

عکس های اردو رو هم سر فرصت می ذارم تو وبلاگ.

سوم: دست یکی از طلبه ها جزوه متن و ترجمه نامه امیر المؤمنین به امام حسن رو دیدم که قراره امتحانشو بدن. «ایاک و مشاورة النساء» رو ترجمه کرده بود به «در امور سیاسی از مشورت با زنان بپرهیز». قبلا هم دیده بودم که یه مترجمی «نواقص العقول» رو «دارای عقل های متفاوت» معنی کرده بود. استاد دیگه ای هم در تفسیرش نوشته بود این قضیه یک قضیه خارجیه است و مربوط به زن های اون زمان. نمی دونم ذیل حدیث رو دیدن که چنین تفسیری ارائه داده ان یا نه. نمی دونم تا کی قراره این توجیهات ادامه پیدا کنه. به خدا قسم این توجیهات موجب هدایت هیچ جوونی نمی شه. یا بفرمایید حضرت چنین جملاتی رو نفرموده ان یا اگه استنادش رو قبول دارین درست معنی ش کنین.

چهارم: یکی از این طلبه ها کشته مرده عرفاست. تا حدی که با فعل و قول عرفا روایات معصومین رو هم تخصیص می زنه. البته صریحا نمی گه، اما لوازم حرفاش همینه. خیلی باهاش حرف زدم. خودش میگه جوابی برای حرفات ندارم اما نمی تونم رو حرفشون حرف بزنم. بهش گفتم: لا تقف ما لیس لک به علم.

به جان مادرت، راه‌هاي بهتري هم براي خنداندن هست. آخر مگر مجبوري پاي هر بيانيه‌اي را امضاء کني؟! آن روز که خبري را از منبعي معلوم‌الحال نقل کردي، برايت نوشتم: إن جاءکم فاسق بنبإ فتبينوا. در جوابم نوشتي: يعني «من» فاسقم؟!! انتظار داري وقتي پاي بيانيه‌اي را که تفسيرهاي ناصواب از اسلام را محکوم مي‌کند، امضاء مي‌کني، نخندم؟!

خيلي هم تقصير تو نيست. عام البلوي شده است اين مشکل. يکي ديگرتان «الحکمة ضالة المؤمن» را ترجمه مي‌کرد به: «حکمت گمراه کننده مؤمن است».

سومي مي‌گفت: حج بر زنان واجب نيست؛ مگر نخوانده‌ايد: «و أذن في الناس بالحج يأتوک رجالا»؟

و مي‌دانم و مي‌داني که اين داستان هم‌چنان ادامه دارد.

******

پي‌نوشت: لغو تعطيلي به معناي سر عقل آمدن موجودات مذکور نيست.

]]> http://bisavadclergyman.wordpress.com/2009/06/17/47/feed/ 41 bisavadclergyman http://bisavadclergyman.wordpress.com/2009/06/07/46/ http://bisavadclergyman.wordpress.com/2009/06/07/46/#comments Sun, 07 Jun 2009 12:59:51 +0000 يک طلبه بي‌سواد http://bisavadclergyman.wordpress.com/2009/06/07/46/ ]]>

دو مناظره را بيش‌تر نديدم؛ چون بقيه‌ش به نظرم معارفه [بخوانيد: معاشقه] بود. دوست دارم بي‌طرف به هر دو مناظره نگاه کنم.

1. هر دو مناظره پر بود از ادعا. پشتوانه اين ادعاها هم ادله و مدارکي بود که فقط در دست خود حضرات بود. و علي‌القاعده نبايد چنين ادعاهايي داراي ارزش باشد، هر چند مي‌دانم که در بين مردم و خصوصاً حاميان دو آتشه بسيار داراي ارزش است.

2. توضيحي در مورد «دول الخليج العربية»: مي‌دانيد که در زبان عربي بايد ميان صفت و موصوف در تذکير و تأنيث مطابقت وجود داشته باشد. لذا «العربية» که مؤنث است نمي‌تواند صفت «الخليج» باشد، بلکه صفت «دول» است که جمع «دولة» بوده و عرب با جمع مکسر غير عاقل معامله مفرد مؤنث مي کند. (جل الخالق! يعني جمعش را نازل منزله مفرد مي‌دانند و غير عاقلش را نازل منزله مؤنث! چه عرب‌هاي بدي!).

نکته ديگر آن که عرب وقتي بخواهد براي اسمي هم مضاف‌اليه بياورد و هم صفت، ابتدا مضاف‌اليه را مي‌آورد، بعد صفت را؛ بر خلاف فارسي‌زبانان که اول صفت را مي‌آورند و سپس مضاف‌اليه را.

پس نتيجه آن که جناب آقاي کروبي، لازم است جامع المقدمات را مروري دوباره کنيد.

3. به گمانم امر بر آقاي احمدي‌نژاد مشتبه شده و گمان کرده‌اند که رئيس جمهور، رئيس دادگاه هم هست. طبق اصل يک‌صد و سيزدهم قانون اساسي، مسؤوليت اجراي قانون اساسي بر عهده رئيس جمهور است و طبق اصل سي و هفتم همان قانون، اصل برائت است و هيچ کس از نظر قانون مجرم شناخته نمي‌شود مگر اين که جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد.

و جالب است خود ايشان در دفاع از اتهام آقاي موسوي که مدعي زير پا گذاشته شدن قانون توسط دولت آقاي احمدي‌نژاد است، مي‌گويد: اگر تخلفي سراغ داريد به ديوان عدالت اداري گزارش دهيد تا ديوان آن تصميم را ابطال کند.

خوب جناب آقاي احمدي‌نژاد عزيز، شما هم اگه جرمي سراغ داشتيد، در طول اين چهار سال به قوه قضائيه اعلام جرم مي‌کرديد. اگر قوه قضائيه در رسيدگي به آن کوتاهي مي‌کرد، به مردم اعلام مي‌کرديد. اما اين رفتار که خود رأساً حکم بر مجرميت کسي صادر کنيد بدون حضور متهم يا وکيلش و بدون ارائه هيچ سندي، هيچ توجيه قانوني ندارد.

تا همين جايش هم طولاني شد. ادامه‌اش باشد تا روزي دگر.

پي‌نوشت: کاش يه قانون تصويب مي‌کردن در مورد ممنوعيت استفاده از القاب حوزوي نامتناسب با سواد، تا آقاي کروبي هم روي کارت شهريه‌اي که به هم‌شهري‌هاش مي‌ده، ننويسه: آيت الله کروبي.

(عطف به نوشته قبلي)

برخي گزاره‌ها در ظاهر ساده‌اند، اما خوب که بخواهي آن‌ها را تحليل کني، مي‌بيني بيش از حتي يک سال و دو سال جاي بحث و مناقشه دارند و بسيار هم معرکه آراء واقع شده‌اند.

به نظرتان درست است که ـ در اثر کمي مطالعه و … ـ چنين گزاره‌هايي را بديهي انگاشته و في‌الفور شعار «مرگ بر مخالف» سر دهيم؟!

دوست دارم به دور از جنجال، حرف‌هاي منطقي‌تان را در اين باره بشنوم.

بعضي با «ولايت فقيه» مشکل دارند و بعضي با «ولي فقيه». بين اين دو فرق بسيار است؛ هر دو را با يک چوب نرانيد. از توضيح بيش‌تر معذورم.